Standardy ochrony małoletnich — wersja pełna

1. Cel, podstawa i zakres Standardów

1. Niniejsze Standardy zostały wprowadzone przez VELA sp. z o.o., prowadzącą bawialnię Hulajka przy ul. Buforowej 79 we Wrocławiu, na podstawie art. 22b i 22c ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich.
2. Celem Standardów jest tworzenie środowiska, w którym każde dziecko jest traktowane z szacunkiem, a sygnały krzywdzenia są zauważane i prowadzą do właściwej reakcji.
3. Standardy obowiązują pracowników, osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych, animatorów, instruktorów, praktykantów, wolontariuszy, podwykonawców i inne osoby dopuszczone przez VELA do działalności związanej z dziećmi, dalej łącznie nazywane „Personelem”.
4. Standardy stosuje się podczas swobodnej zabawy, zajęć, przyjęć, wydarzeń oraz komunikacji związanej z udziałem dziecka w działalności Hulajki.
5. Dobro i bezpieczeństwo dziecka mają pierwszeństwo przed interesem organizacyjnym, wizerunkowym lub wygodą osób dorosłych.

2. Najważniejsze pojęcia

• Dziecko lub małoletni — każda osoba, która nie ukończyła 18 lat.
• Opiekun — rodzic, opiekun prawny lub faktyczny albo inna pełnoletnia osoba, której rodzic powierzył bieżącą opiekę nad dzieckiem.
• Krzywdzenie — działanie lub zaniechanie naruszające prawa, godność, bezpieczeństwo, zdrowie lub rozwój dziecka, w szczególności przemoc fizyczna, psychiczna, seksualna, zaniedbanie, wykorzystanie, nękanie oraz przemoc w Internecie.
• Koordynator — osoba odpowiedzialna za przyjmowanie zgłoszeń, prowadzenie interwencji, przygotowanie Personelu oraz przegląd Standardów.

3. Osoby odpowiedzialne

1. Funkcję Koordynatora pełni Violetta Tsuranova.
2. Koordynator przyjmuje zgłoszenia, ocenia potrzebę natychmiastowego zabezpieczenia dziecka, decyduje o dalszych krokach, kontaktuje się z właściwymi służbami, prowadzi dokumentację oraz organizuje wsparcie.
3. Każda osoba z Personelu ma obowiązek niezwłocznie reagować na zagrożenie i przekazać Koordynatorowi każdą informację mogącą świadczyć o krzywdzeniu dziecka.
4. Jeżeli zgłoszenie dotyczy Koordynatora albo kontakt z nim nie jest bezpieczny lub możliwy, zgłoszenia dokonuje się bezpośrednio członkowi Zarządu VELA sp. z o.o. lub właściwym służbom: Policji, prokuraturze, sądowi opiekuńczemu albo ośrodkowi pomocy społecznej.
5. W nagłym zagrożeniu życia lub zdrowia każda osoba obecna na miejscu dzwoni pod numer 112, nie czekając na zgodę Koordynatora.

4. Bezpieczna rekrutacja i dopuszczanie osób do pracy z dziećmi

1. Przed zatrudnieniem lub dopuszczeniem osoby do działalności związanej z dziećmi VELA realizuje obowiązki sprawdzające wynikające z art. 21 ustawy, niezależnie od rodzaju umowy i tego, czy praca jest odpłatna.
2. VELA uzyskuje informację z Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym oraz z rejestru osób, wobec których Państwowa Komisja wydała postanowienie o wpisie.
3. Kandydat przedstawia informację z Krajowego Rejestru Karnego w wymaganym prawem zakresie. Osoba posiadająca obywatelstwo innego państwa lub mieszkająca poza Polską w ciągu ostatnich 20 lat przedstawia także wymagane informacje z odpowiednich rejestrów zagranicznych albo dopuszczalne prawem oświadczenia.
4. Potwierdzenia sprawdzeń i oświadczenia są przechowywane w dokumentacji Personelu z ograniczonym dostępem.
5. Przed rozpoczęciem pracy każda osoba otrzymuje Standardy, przechodzi instruktaż odpowiedni do swoich zadań i podpisuje oświadczenie o zapoznaniu się z dokumentem oraz zobowiązaniu do jego stosowania.
6. Animator lub podwykonawca, który kieruje własnym personelem, musi zapewnić spełnienie wymogów ustawowych wobec każdej dopuszczanej osoby oraz potwierdzić to VELA. VELA może żądać dokumentów lub odmówić dopuszczenia osoby, której weryfikacji nie potwierdzono.

5. Zasady bezpiecznych relacji Personelu z dziećmi

1. Personel traktuje każde dziecko z cierpliwością, życzliwością i szacunkiem, uwzględniając jego wiek, rozwój, niepełnosprawność, sposób komunikacji i indywidualne potrzeby.
2. Komunikaty powinny być jasne i spokojne. Dziecko otrzymuje wyjaśnienie zasad, a jego zdanie jest wysłuchiwane w sprawach, które go dotyczą.
3. Kontakt fizyczny jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy jest bezpieczny, potrzebny do pomocy, zabawy prowadzonej za zgodą dziecka albo ochrony przed bezpośrednim zagrożeniem. Powinien być adekwatny do sytuacji, jawny i możliwie krótki.
4. Przed pomocą wymagającą dotyku Personel, o ile sytuacja na to pozwala, wyjaśnia dziecku, co zamierza zrobić, i respektuje jego odmowę. Wyjątkiem jest konieczna interwencja chroniąca życie lub zdrowie.
5. Rozmowy indywidualne odbywają się, gdy to możliwe, w miejscu widocznym dla innych dorosłych, z zachowaniem prawa dziecka do dyskrecji.
6. Czynności higieniczne i intymne należą zasadniczo do opiekuna dziecka. Personel pomaga wyłącznie w nagłej potrzebie albo po wcześniejszym uzgodnieniu z opiekunem, z poszanowaniem godności dziecka i przy ograniczeniu kontaktu do minimum.
7. Personel nie kontaktuje się z dzieckiem prywatnie poza oficjalnymi kanałami związanymi z usługą i nie buduje z nim tajnej relacji. Kontakt organizacyjny prowadzi się z rodzicem lub opiekunem.
8. Zdjęcie lub nagranie rozpoznawalnego dziecka może zostać wykonane i opublikowane przez Hulajkę tylko zgodnie z uzgodnionym celem i na podstawie odpowiedniej zgody.
9. Informacje o dziecku są poufne i przekazywane wyłącznie osobom, które potrzebują ich dla bezpieczeństwa, wykonania usługi lub realizacji obowiązku prawnego.

6. Zachowania niedozwolone wobec dzieci

Personelowi bezwzględnie zabrania się:

• bicia, popychania, szarpania, krępowania, stosowania bólu lub jakiejkolwiek kary fizycznej;
• krzyczenia w celu zastraszenia, wyzywania, ośmieszania, poniżania, grożenia, szantażowania lub izolowania jako kary;
• dyskryminowania dziecka ze względu na pochodzenie, język, płeć, wygląd, zdrowie, niepełnosprawność, sytuację rodzinną, religię lub jakąkolwiek inną cechę;
• dotykania miejsc intymnych, kontaktu seksualnego, seksualizowania wypowiedzi, prezentowania treści seksualnych lub nakłaniania dziecka do utrzymywania tajemnicy dotyczącej takiego zachowania;
• pozostawania pod wpływem alkoholu lub środków odurzających podczas pracy z dziećmi;
• przyjmowania od dziecka pieniędzy, drogich prezentów albo udzielania mu prywatnych korzyści budujących zależność;
• zapraszania dziecka do prywatnego domu, prywatnego przewożenia go bez uzgodnienia z opiekunem lub kontaktowania się przez prywatne profile społecznościowe;
• fotografowania, nagrywania lub udostępniania wizerunku dziecka bez wymaganej podstawy i zabezpieczenia materiału;
• ignorowania informacji o krzywdzie, odwodzenia dziecka od zgłoszenia albo obiecywania pełnej tajemnicy, której zachowanie uniemożliwiłoby udzielenie pomocy.

7. Bezpieczne relacje między dziećmi

1. Dzieci mają obowiązek szanować granice innych, stosować się do zasad zabawy i poleceń związanych z bezpieczeństwem.
2. Niedozwolone są: bicie, kopanie, popychanie, gryzienie, duszenie, rzucanie przedmiotami, groźby, wyzwiska, nękanie, uporczywe wykluczanie, wymuszanie, zachowania seksualizujące, niszczenie cudzych rzeczy oraz nagrywanie lub publikowanie wizerunku bez zgody.
3. Personel reaguje spokojnie i stanowczo: zatrzymuje niebezpieczne zachowanie, rozdziela dzieci, zapewnia pomoc poszkodowanemu i ustala, czego potrzebują strony.
4. Nie stosuje się publicznego zawstydzania ani zbiorowej odpowiedzialności. Konsekwencja ma służyć zatrzymaniu krzywdy, naprawieniu szkody i uczeniu bezpiecznych zachowań.
5. W poważnym lub powtarzającym się przypadku informuje się opiekunów dzieci, dokumentuje zdarzenie i rozważa dalszą interwencję zgodnie z niniejszymi Standardami.

8. Urządzenia elektroniczne i szkodliwe treści

1. Hulajka nie zapewnia dzieciom urządzeń ani zorganizowanego, niesuperwizowanego dostępu do Internetu.
2. Za korzystanie przez dziecko z własnego telefonu lub innego urządzenia odpowiada jego opiekun. Urządzenie nie może służyć do krzywdzenia, nękania, nieuprawnionego nagrywania ani pokazywania innym dzieciom treści nieodpowiednich.
3. Po zauważeniu szkodliwej treści Personel przerywa jej prezentowanie, zabezpiecza dziecko przed dalszą ekspozycją, informuje opiekuna i — gdy zachodzi podejrzenie przestępstwa lub bezpośredniego zagrożenia — właściwe służby.
4. Materiał mogący stanowić dowód zabezpiecza się bez jego dalszego rozpowszechniania. Nie wolno kopiować ani przesyłać treści przedstawiających seksualne wykorzystywanie dziecka poza działaniami wymaganymi przez uprawnione organy.

9. Rozpoznawanie sygnałów krzywdzenia

Niepokój może wzbudzić pojedynczy sygnał albo ich połączenie, m.in.:

• uraz, którego wyjaśnienie jest niespójne, lub ślady mogące wskazywać na przemoc;
• nagły lęk przed konkretną osobą, wycofanie, silna agresja, zamrożenie lub seksualizujące zachowanie nieadekwatne do wieku;
• częsty głód, brak podstawowej higieny, niewłaściwy ubiór lub pozostawianie małego dziecka bez adekwatnej opieki;
• bezpośrednia wypowiedź dziecka, świadka, rodzica albo innej osoby o krzywdzeniu;
• próba odizolowania dziecka, nakłaniania go do tajemnicy lub nawiązania niejawnego kontaktu przez dorosłego.

Sygnał nie jest automatycznie dowodem, ale zawsze wymaga uważnej i proporcjonalnej reakcji. Personel nie prowadzi samodzielnego śledztwa i nie konfrontuje podejrzanej osoby w sposób mogący zwiększyć zagrożenie.

10. Jak przyjąć informację od dziecka

1. Zapewnij spokojne, możliwie bezpieczne miejsce i wysłuchaj bez oceniania.
2. Powiedz: „Dobrze, że mi o tym mówisz”, „To nie jest twoja wina” i „Postaram się znaleźć pomoc”.
3. Nie zadawaj sugestywnych pytań i nie proś o wielokrotne powtarzanie historii. Ustal tylko informacje konieczne do oceny bieżącego bezpieczeństwa: co się stało, czy zagrożenie trwa i gdzie jest osoba podejrzewana.
4. Nie obiecuj całkowitej tajemnicy. Wyjaśnij prostymi słowami, że informację trzeba przekazać osobom, które pomogą zapewnić bezpieczeństwo.
5. Zapisz możliwie dokładnie słowa dziecka, własne obserwacje, datę, godzinę i osoby obecne. Oddziel fakty od przypuszczeń.
6. Niezwłocznie przekaż informację Koordynatorowi, a w zagrożeniu życia lub zdrowia zadzwoń pod 112.

11. Procedura interwencji

1. Zabezpieczenie: Personel przerywa zagrożenie, oddziela dziecko od osoby podejrzewanej o krzywdzenie, zapewnia obecność bezpiecznego dorosłego i w razie potrzeby pierwszą pomoc.
2. Zgłoszenie wewnętrzne: osoba, która zauważyła zdarzenie lub otrzymała informację, niezwłocznie zawiadamia Koordynatora i sporządza notatkę.
3. Ocena: Koordynator ustala, czy istnieje bezpośrednie zagrożenie, podejrzenie przestępstwa, przemoc domowa, zaniedbanie albo konflikt wymagający działań opiekuńczych.
4. Kontakt z opiekunem: co do zasady Koordynator informuje rodzica lub opiekuna i uzgadnia działania ochronne. Nie kontaktuje się najpierw z osobą podejrzewaną, jeżeli mogłoby to narazić dziecko, utrudnić zabezpieczenie dowodów lub udaremnić interwencję służb.
5. Personel jako osoba podejrzewana: zostaje natychmiast odsunięty od bezpośredniego kontaktu z dziećmi do czasu wyjaśnienia. VELA podejmuje działania pracownicze, umowne i prawne adekwatne do sytuacji.
6. Inne dziecko jako sprawca: dzieci są rozdzielane, poszkodowanemu zapewnia się wsparcie, a opiekunowie zostają poinformowani. Przy poważnym czynie Koordynator powiadamia właściwe organy.
7. Dokumentacja: każde zgłoszenie wymagające interwencji zostaje zapisane w Karcie interwencji i rejestrze incydentów.
8. Dalsze wsparcie: Koordynator ustala plan dalszego bezpieczeństwa dziecka i sprawdza wykonanie uzgodnionych działań.

12. Zawiadamianie właściwych organów

1. Przy bezpośrednim zagrożeniu życia lub zdrowia należy niezwłocznie zadzwonić pod numer 112.
2. Przy uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa na szkodę dziecka Koordynator składa zawiadomienie Policji lub prokuraturze. Nie jest potrzebna pewność ani samodzielne zebranie pełnych dowodów.
3. Jeżeli dobro dziecka jest zagrożone przez niewłaściwą opiekę, zaniedbanie albo sytuację rodzinną, Koordynator może zawiadomić sąd opiekuńczy oraz właściwy ośrodek pomocy społecznej.
4. VELA jako prywatny podmiot rekreacyjny nie zastępuje służb uprawnionych do prowadzenia procedury „Niebieskie Karty”. W razie podejrzenia przemocy domowej powiadamia Policję lub ośrodek pomocy społecznej, które podejmują czynności w granicach swoich kompetencji.
5. Zawiadomienia składa Koordynator lub osoba reprezentująca VELA. W nagłym przypadku albo gdy zgłoszenie dotyczy Koordynatora, każda osoba może i powinna skontaktować się bezpośrednio z właściwym organem.

13. Plan wsparcia dziecka po ujawnieniu krzywdzenia

1. Plan przygotowuje Koordynator adekwatnie do charakteru zdarzenia, wieku dziecka i roli Hulajki.
2. Plan może obejmować: wskazanie bezpiecznego dorosłego, ograniczenie kontaktu z osobą podejrzewaną, dostosowanie udziału w zajęciach, spokojne miejsce, kontakt z opiekunem, przekazanie informacji o specjalistycznej pomocy oraz ustalenie terminu sprawdzenia sytuacji.
3. Dziecko otrzymuje zrozumiałą informację o tym, co wydarzy się dalej i do kogo może się zwrócić.
4. Hulajka nie prowadzi terapii ani postępowania dowodowego, ale współpracuje z opiekunem i uprawnionymi instytucjami w zakresie potrzebnym do ochrony dziecka.
5. Jeżeli opiekun jest osobą podejrzewaną o krzywdzenie albo nie zapewnia bezpieczeństwa, plan tworzy się we współpracy z właściwymi służbami, a nie z tym opiekunem.

14. Dzieci z niepełnosprawnościami i szczególnymi potrzebami

1. Informacje przekazuje się w sposób dostosowany do możliwości rozumienia i komunikowania się dziecka, np. krótkimi zdaniami, z użyciem gestów, obrazów, powtórzenia lub wsparcia zaufanej osoby.
2. Brak mowy, nietypowa reakcja, trudność w kontakcie wzrokowym albo zachowanie wynikające z przeciążenia sensorycznego nie może być traktowane jako brak wiarygodności lub zła wola.
3. Przed dotykiem, zmianą miejsca, ograniczeniem bodźców albo pomocą w poruszaniu się należy, jeśli to możliwe, wyjaśnić działanie i uzyskać akceptację dziecka.
4. W interwencji uwzględnia się zwiększone ryzyko zależności od dorosłych, trudność w zgłoszeniu krzywdy i potrzebę alternatywnej komunikacji.

15. Dokumentowanie i ochrona informacji

1. Koordynator prowadzi rejestr zgłoszeń i Karty interwencji. Dokumentacja obejmuje tylko informacje potrzebne do ochrony dziecka, odtworzenia działań i wykonania obowiązków prawnych.
2. Dokumenty są przechowywane w zabezpieczonym miejscu, oddzielnie od ogólnodostępnej dokumentacji. Dostęp mają wyłącznie osoby upoważnione.
3. Informacji o zgłoszeniu nie udostępnia się innym rodzicom, dzieciom, osobom postronnym ani w mediach społecznościowych.
4. Dokumentację przechowuje się przez okres potrzebny do prowadzenia sprawy, ochrony praw dziecka i stron, wykonania obowiązków prawnych oraz upływu właściwych terminów roszczeń, a następnie bezpiecznie usuwa.
5. Dane przekazuje się służbom i instytucjom w zakresie wymaganym prawem lub niezbędnym do ochrony życia, zdrowia i dobra dziecka.

16. Udostępnianie, szkolenie i stosowanie Standardów

1. Pełna i skrócona wersja Standardów są dostępne na stronie internetowej oraz wywieszone w widocznym miejscu w Hulajce.
2. Wersja skrócona jest napisana językiem przyjaznym dzieciom i zawiera najważniejsze zasady oraz dane kontaktowe do pomocy.
3. Koordynator przygotowuje Personel do stosowania Standardów przed dopuszczeniem do pracy z dziećmi oraz po każdej istotnej zmianie dokumentu.
4. Przygotowanie Personelu dokumentuje się oświadczeniem o zapoznaniu się ze Standardami, datą instruktażu i podpisem uczestnika.
5. Personel ma obowiązek zadawać pytania, gdy procedura jest niejasna, oraz zgłaszać Koordynatorowi potrzebę poprawy zasad.

17. Przegląd i aktualizacja

1. VELA ocenia Standardy co najmniej raz na 2 lata oraz wcześniej po poważnym zdarzeniu, zmianie prawa, zmianie charakteru działalności albo stwierdzeniu, że procedura nie działa wystarczająco dobrze.
2. Ocena uwzględnia doświadczenia Personelu, zgłoszenia rodziców i — w sposób odpowiedni do wieku — opinie dzieci.
3. Wnioski z przeglądu są dokumentowane pisemnie. Koordynator przygotowuje potrzebne zmiany, przekazuje je Personelowi i publikuje aktualną wersję.

18. Gdzie można uzyskać pomoc

Załącznik 1. Karta interwencji — wzór do wydruku

Załącznik 2. Oświadczenie Personelu — wzór do wydruku